www.bilimkultur.org

Avrupa’da 200 yil önce başlayan hipnozla ilgili çalişma ve tartışmalara rağmen ülkemizde henüz konunun varlığı ve yokluğu tartışmasıyapiliyor. Tahir Ôzakka5 tarafindan yazılan ve şu an Türkiye’de baskisi bulunan en muhtevali kitap olan Hipnoz kitaba nöro-psikiyatr, hipnolog Prof. Dr. Recep Doksat’ın “1962 yilinda neşretti,gim “Tatbikatı ve Nazariyatı ile Hipnotizma” adli kitabımdan 23 yil sonra ciddi ve muhtevali bir başka eserin neşri hem sevindirici hem de düşündürücü, hatta üzücüdür. Sevindiricidir zira ilk gayretlerin boşa gitmediğini gösteriyor. Düşündürücüdür, zira 23 yil tip çevreleri bu konuda hep susmulardır” diyen takdim yazısıyla basliyor.
“Mevcut bilgilerden metodlu bir şekide şüphe etmesini bilmeyenler hiçbir yeniligin bulucusu olamaz-lar” düsturuyla hareket eden yazar bunu şöyle ifade ediyor. “Şimdiye kadar yaptığım hipnotizma çal1ş- malarinda açiktan itiraf etmek istiyorum ki, birinci amacim hastalara tedavi etmek veya merakhlari tatmin ederek kendi gururumu yüceltmek olmami5tir. Birinci amacim, önümüzde çok bilinmeyenli denklem olarak duran ve zaman zaman hayranli6,imdan ilahi yaratıcıya karşi §ükranlarimi nasil ifade edeceğimi bilmediğini bu ii-Isani biraz çôzümlemektir. Bu iş bana büyük zevk vermektedir.
Normal fonksiyonlari ile bile düşünen beyinleri şaşirtacak kadar mütekamil olan insanoğlunun, bir de hipnotizmadaki yönünü görmek ve bunu ara§tirmak herhalde herkese kismet olmayan bir zevktir.”
Türkiye’de şu an sahasinda tek kitap olduğundan”şöyle olsaydi, şu konularda bulunsaydC daha iyi olurdu demekten ziyade kitabin muhtevasından bahsetmek daha doğru olur.
Ônsôzden sonra hipnozla ilişkisi olan bazi çali5malari hakkindan bilgilerin ol-
du6u, Türk kamuoyundan bazi bilim adamlarının hipnoz hakk-indaki gôrü§- lerinin yer aldigi bölüm geliyor. Hipnozun tarihçesi, çeşitleri ve bugün tipta çeşitli bedensel ve ruhsal hastaliklarin tesbitinde, mühendislikte metalik yüzeylerin düzgünlüklerinin ve iletkenlerin izolasyonlarındaki hatalarin tesbitinde ve ziraatte sağlam ve hastalikla tohumlarin ayırt edilmesinde kullanılan kirli-an fotografçılığından bahsediliyor.
Hipnotizmanın oluşması için gerekli kolayla§tirici faktörler ve hipnoza yatkinlik başlığı altinda, “genel faktörler, süjeye ait psişik ve organik faktörler,hipnotizöre ait psişik ve organik faktörler, i§ik, sicaklik, sessizlik, nem orani, hava akimi, odanin ve aydınlatmanın rengi, izleyici sayisi ve hipnoz seansının zamanlanması konularmi içeren çevresel faktörler yer almaktadir.
Arkaya düşürme testi, kağıt kaybetme testi, göz kapaklarini birbirine yapıştırma testi, yükselen kol testi, parmakları kilitleme testi ve diğer testlerin olduğu hipnoza yatkinlik testlerin-den bahsedilmektedir. Daha sonra hipnotizma usullerinden bahsedilerek yazarin kendi metodu olan “baki5la tesbit, sözle telkin metodu” ayrintilai-lyla anlatilmaktachr. Yazar, hipnotik fenomenleri; müşahade ettiğimiz ve etmedigimiz hipnotik fenomenler diye 2 bölümde incelemiş. Zaten müşahade edilmeyenler de oldukça az.
Hipnotik fenomenlerden mekanoseptif, termoreseptif, nosiseptör duyularin halüsinasyonlari, işitme, denge, görme, tad ve koku halüsinasyonlarinin yer aldığı halüsinasyonlar başlığı geniş yer kaplamak-tadir. İnsanın kalan
gibi iki sandalye arasina konup, rahatça durduğu “hatalepsi” hali, ağrıya du-
C
yarsizligin oluştuğu analjezi ve anestezi halleri, hipnoz içi (intrahipnotik) ve hipnoz sonrasi (posthipnotik) telkinle oluşan felçler, amnezi (unutma), rüya gördürme, hiperestezi (duyularin keskinleştirilmesi), posthipnotik telkinler, §uuralti gerçeklerin söylenmesi, sırların açığa vurulması, reflekslere hakim olma otonom sinir sistemine tesir ve fizyolojik değişiklikler, bebeklik çagina kadar herşeyin yeniden hatırlanabildiği ve yaşanabildiği hipermnozi ekmnezi gibi tüm fenomen-ler hipnozla gerçekleştirilmektedir.
Hipnoz ile organizmanin tüm müdafaa bariyerleri istenirse yok edilebilmekte ve hipnotize edilen şahan bir robot gibi kullanılabilmektedir. c insa- no~gluna tehlikeli anlar için kullanil- masi amaciyla verilen bu yetenek kötü emelli kişilerin elinde korkunç bir silaha clônü§ebilmektedir. Konunun bu yönü özellikle beyin yıkama, siyasi, hukuki, ahlaki eğitim ve öğretim açisindan önem ta5imaktadir. Yazar, bu konularin incelenmesini II. ciltte yapacagini söylüyor.
Yazar, kitaba okuyanlara; çocukca bir heyecan ve meraka kapilip bilinçsizce denemelere girişmemeleri, ugra5ilan varlığın bir meçhuller ülkesi olan iıısanın olduâunun unutulmaması, tip doktoru olmayan ve yeterli psikiyatrik bilgisi bulunmayanlann bu alanda uğrasmalarinin doğru olmadığı tavsiyelerini yapiyor.